Afişin Sınıflandırılması

Günümüzde afiş, toplumsal yapı içinde her alanın gereksinimine uygun olarak yapılan son sınıflandırmalarla, ticari, sosyal-politik ve Kültürel konularda üretilmektedir. Ticari, kültürel ya da politik olsun; afişler, toplum yapısıyla ilgili mesajları haykıran grafik objelerdir.

Tasarımcılar yoluyla, uluslararası düzeyde, etkin bir iletişim ağı oluşturmaya katkıda bulunan afişler şüphesiz kültürel ve ideolojik afişlerdir. Ticari kaygıların hiç denecek kadar az yaşandığı bu afişlerde, sanatçıların özgürlüklerini sonuna kadar kullandıkları görülür.

” … Tüketim amaçlı afişlerin yanında, siyasal amaçlı afişlerin etkisi ancak seçim zamanlarında görülüyor ülkemizde. A1illetvekili ya da yerel yönetici adaylarının boy boy portre/eri sokakları doldurunca; insan bunları üreten reklamcılara, Andy Warhol’un Mao portrelerini anımsatmak istiyor. Kitle ikonu olmuş siyasetçi fotoğraflarına bu yüzyıla ait bir noktayı koymuş Andy Warhol! Bizim siyasetçi fotoğrafları bunun yanında oldukça kaba ve sıradan kaçıyor. Gelecek seçimlerde reklamcıların daha yaratıcı afişler üretmelerini salık veririz.

Sanat, siyasetin aracı değildir; siyaset sanat yapıtında doğrudan doğruya görünmemelidir, siyaset yapan sanatçı sanat yapamadığı için siyaset yapar  gibi yargılar duyulur. Sonuçta sanat da, siyaset de insanı üne kavuşturur. Bu yargıların geçerli olup olmadığı, sanat yapıtının söylem biçimi ve estetiğinde saptanabilir ancak. Bütün 20.yüzyıl sanatı, siyasi ve ekonomik gelişmelere koşut olan aşamalar ve patlamalardan oluşan bir grafik çizer. ”

Sanat-siyaset grafiğinin tasarımcılarından Klaus Staeck “Ben her zaman sanatla aydınlatma görevi üstlendim “diyor. Beral Madra, Staeck’in afışleri için; “Afişlerinde kesin bir siyasal eleştirıyi izliyoruz. Ancak aynı derecede güçlü ve keskin bir hiciv de yer alıyor bu afişlerde. Staeck kitlenin belleğine ve bilincine medyalar aracılığıyla yerleşmiş olan bütün imgeleri kullanıyor. Bir bakıma afişin bir reklam aracı olma özelliğini bırebir ölçüde kullanıyor. İzleyiciye tanıdık gelen ve ilk anda onu rahatsız etmeyen imge, bu imgeye eşlik eden yazı (sözcük ve tümceler) ile birleştiğinde sarsıcı bir ortam yaratıyor. Bu, sanatçının, sanatın yanında alabildiğine etkili olabilen siyaset ve reklam alanları karşısında kurduğu bir stratejidir; bu strateji, siyaset ve reklam geçerli olduğu sürece geçerli olacaktır. “dedikten soma soruyor:

“Siz, aslında reklam araçlarıyla reklama karşı çıkıyorsunuz … ?”

Staeck’in yanıtı ise;

“Evet, bunu bilinçli olarak yapıyorum, ilk bakışta bu afişler reklama benziyor. Bunu kendim için en başarılı yol alarak keşfettım. İnsanların belirli  bir görme alışkanlığı var; bu alışkanlık içinde çok belirgin bir noktada onları yakalamak istiyorum. Onları tedirgin ederek, bu resimlere karşı güvenlerini sarsmak istiyorum. Kuşkusuz reklam resimleriyle rekabet edebilmek için ne parasal ne de başka bir gücüm yok; tek olanağım, resimlere olan güveni sarsmak. ” Siyasal afişlerde bir başka özellik tasarımcnın kendi kişisel siyasetini öne sürmemek için çok iyi bilgilenmesi gerekliliği.

Ticari hizmete yönelik duyum çalışmaları içinde yapılan afişler ticari afişlerdir. Bir ürünü, bir hizmeti tanıtmak, beğendirmek, sattırmak kaygısı afişin oluşumuna egemendir. Rekabet ve promosyon olgularını da taşıyarak bir kampanyada yer alırlar.

Ticari afişte hedef kitlenin dikkatini çekecek unsurlar ürünün konusunun özellikleri ile ilgili olup, bu yönde tasarlanmalıdır. Kullanılan simgelerin, hedef-kitle tarafından bilinen simgeler olması, afışin algılanmasını kolaylaştıracaktır. Mesajın etkili olabilmesi, hemen ve kolayca duyumsanabilmesi, alıcıda bireysel gereksinim uyandırarak, gidermesinde yardımcı olabilmesi gücüne bağlı olduğu gibi, hedef kitlenin standart ve değerlerinin araştırılması ve o yönde hazırlanması ile de doğru orantılıdır. Alıcının alışkanlıklarından kolayca vazgeçmeyeceği gözönünde tutularak, kendisine sunulanı, bütünüyle yabancı hissetmemesi sağlanmalıdır. Toplumsal değerlere saldırılmamalıdır.

Kültürel afişler, diğer afişlerden biraz daha farklı, sanatçının dışavurumunu dolaysız ortaya koyduğu afişlerdir. Mesajı iletme işlevinin yanı sıra, sanatsal bir ürün olarak, sanatsal bir dışa vurum alanı oluşturarak, kültüre katkıda bulunurlar. Bunun yanında ülke insanının estetik duyarlılığını yansıtan ve çağdaş sanatı nasıl yorumladıklarını gösteren göstergedirler.

Bütün sanatsal etkinliklerin duyum çalışmalarını kültürel afış örnekleri içinde gösterebiliriz. Festival, tiyatro, sinema, konser, opera, bale, turizm, kongre, seminer, sempozyum, bienal, sergi afişleri bu alanın örnekleri içinde sıralanabilir.


Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git